piątek, 13 maja 2016

Amen, hokus-pokus, szlag - czy ty wiesz, co ty mówisz?

"Niech to szlag trafi!" przeklinamy nieraz w afekcie. Słówko "amen" wymawiane jest z kolei wielokrotnie przez uczestników rozmaitych nabożeństw. Ile razy dla żartu mówiłeś "hokus-pokus, czary mary" nie zastanawiając się właściwie, co przed chwilą powiedziałeś? Kiedy przeczytasz ten krótki dziś tekst, może odechce ci się mówienia niektórych sformułowań i wreszcie poznasz znaczenie innych.

Ze słowami magicznymi często jest tak, że w obiegowej opinii nie znaczą one nic. Tak mówi nawet wiele źródeł. Inne natomiast podają, że owe słowa posiadają treść, której wielokrotnie nawet się nie spodziewamy. Akurat jeśli chodzi o słówka "hokus-pokus" to sprawa jest prosta. Hokus-pokus wzięło się od łacińskieich słów Hoc est corpus mei, czyli To jest ciało moje, wypowiadanych przez kapłana podczas przeistoczenia. Prześmiewcze wyrażenie ukuli protestanci nie uznający przeistoczenia właśnie, a rzecz działa się dawno temu, bo w czasach reformacji. Hokus-pokus przetrwało do dziś.
Inny wyraz z gatunku "magicznych" to aramejskie abrakadabra (Abəra kaDavəra - brzmi znajomo, prawda, czytelnicy Harry'ego Pottera?) . Pozornie uważa się, że nie ma on znaczenia, jednak według Henryka Nicponia to jedno z najbardziej przerażających przekleństw, ponieważ dosłownie abrakadabra ma znaczyć: "idź w ramiona trupa" albo "ucałuj trupa" i wywodzić się z łaciny bądź języka francuskiego (embrasser - uścisnąć, ucałować i cadavre - trup). Nicpoń dodaje, że bardziej trafnym byłoby uściślenie powiedzenia jako: idź w ramiona diabła lub pocałuj diabła, jako że ów trup ma w przenośni znaczyć Złego. Przedstawiona etymologia nie jest wcale głupia, jeśli wziąć pod uwagę, że słowo abrakadabra było w dawnych czasach grawerowane na medalionach i amuletach, musiało mieć więc jakieś znaczenie.
Interesujący Fakt #1: W Polsce działa sklep internetowy "Abrakadabra", który oferuje klientom akcesoria do chrztu. (sic)
Film "Prestiż", źródło: kamskjell6969.blogspot.com
Mogę się założyć, że wiele razy w życiu zdarzyło ci się przekląć "niech to szlag trafi!" albo nawet "niech CIĘ szlag trafi!". Nie zastanowiło was nigdy, co to jest ten cały szlag? Otóż to... udar, wylew krwi do mózgu, a w gwarze śląskiej cios, uderzenie. Istnieje jeszcze inne nieładne przekleństwo, a mianowicie: niech to/cię dunder świśnie. Dunder pochodzi z litewskiego i tam znaczy piorun. Oby nas nigdy żaden szlag ani dunder nie trafiły. ;)

Przeglądając słownik Władysława Kopalińskiego dowiedziałam się, że dosłownie gej, czyli z angielskiego gay znaczy wesoły, dopiero z biegiem czasu zmienił znaczenie na to, którym posługujemy się dziś. Człowiek uczy się przez całe życie. :)
Idiota, kretyn... Wielokrotnie myślimy tak o kimś, kogo zachowanie pozostawia sporo do życzenia. Idiota to z medycznego punktu widzenia "chory z ciężkim wrodzonym niedorozwojem umysłowym". Idiotyzmem zajmuje się nauka zwana oligofrenią. Natomiast kretyn (fr. pierw. chrześcijanin) to ktoś, kto wykazuje objawy kretynizmu, czyli upośledzenia fizycznego i umysłowego na tle niedoczynności tarczycy. Potocznie jednak idiota i kretyn są dla nas po prostu głupkami, pajacami, bałwanami.

Wreszcie na deser zostawiłam sobie hebrajskie słówka "amen" i "alleluja" - pierwsze to „niech się stanie”, "niech tak będzie" albo „wierność”, a drugie "wychwalajcie Jahwe". Czyż nie piękne? :)
Film "Zakonnica w przebraniu"www.riffsy.com

6 komentarzy:

  1. Bardzo ciekawy wpis. Etymologia niektórych słów jest fascynująca.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dzięki! Też tak uważam, dlatego wpis powstał :)

      Usuń
  2. Dzień bez ciekawostki Ani to dzień stracony! ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Wiadomo! Hobby: tożsamość na styku kultur i ciekawostki. :D

      Usuń
  3. Ciekawe informacje szczególnie zaintrygował mnie ten dunder, bo zawsze myślałem, że w porównaniu do innych przekleństw brzmi tak niewinnie ;-)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dzięki za odwiedziny i komplement! ;)

      Usuń